تصور کن داری با ماشین تو خیابون میری که یهو یه اسکیتبورد میاد جلوت. مستقیم به جلو نگاه میکنی، ولی مغزت میتونه اون حرکت رو توی دید محیطیات اونقدر سریع تشخیص بده که ترمز کنی؟ این اون لحظهای هست که همهچیز بستگی داره به یه چیزی به اسم سرعت پردازش بینایی، یا به زبان سادهتر، اینکه مغزت چقدر سریع میتونه به اتفاقایی که دور و برت میفته، مخصوصاً اونایی که توی لبههای دیدت هستن، واکنش نشون بده.
حالا یه تحقیق بزرگ و بلندمدت که ۲۰ بهمن توی مجله Alzheimer’s & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions منتشر شده میگه که تقویت این مهارت با یه بازی فکری شاید بیشتر از انجام کارای روزمره مثل رانندگی به کار بیاد. بهقول معروف، شاید حتی بتونه ریسک زوال عقل رو تا سالها بعد کاهش بده.
محققا فهمیدن آدمهای مسنی که یه نوع تمرین فکری خاص رو انجام دادن که روی سرعت بینایی تمرکز داره، حتی ۲۰ سال بعد، ۲۵٪ کمتر در معرض خطر ابتلا به آلزایمر یا بقیه انواع دمانس (زوال عقل) بودن.
مریلین آلبرت، مدیر مرکز تحقیقات آلزایمر جانز هاپکینز، به انبیسی نیوز گفت: “واقعاً تعجبآوره. اصلاً چیزی نبود که انتظارش رو داشته باشم.”
نوع تمرینی که تو این تحقیق استفاده شده رو اولین بار روانشناسا به اسم کارلین بال و دانیل رونکر ساختن. تحقیق اونا کمک کرد به چیزی که الان دانشمندها بهش میگن تمرین سرعت.
بعداً کار اونا شد پایه یه تمرین فکری که امروزه به اسم Double Decision (تصمیم دوگانه) معروفه و توی پلتفرم آموزش آنلاین مغز به اسم BrainHQ هست. سالهاست که نسخههای مختلف این تمرین توی تحقیقای بزرگ، از جمله همون کارآزمایی جدید ACTIVE، آزمایش شده.
برخلاف اونایی که از آدما میخوان چیزایی رو حفظ کنن یا جدول کلمات متقاطع حل کنن، تمرین سرعت اینجوریه که به مغز یاد میده سریعتر ببینه، پردازش کنه و واکنش نشون بده.
توی یه تمرین معمولی، آدم به وسط صفحه نگاه میکنه و باید سریع بین دو تصویر یکی رو انتخاب کنه، مثلاً اینکه کدوم ماشین اول ظاهر شد. همزمان باید حواسش باشه که یه تابلو راهنمایی رانندگی کجا توی دید محیطیش چشمک میزنه. با گذشت زمان، بازی سختتر میشه:
تصویرا سریعتر ظاهر میشن.
اجسام شبیهتر به هم میشن.
چیزایی که حواس رو پرت میکنه بهش اضافه میشه.
تصویرای کناری از مرکز صفحه دورتر میشن.
هدف اینه که مغز رو مجبور کنی اطلاعات بصری رو سریعتر و توی یه میدان دید وسیعتری پردازش کنه.
آلبرت میگه این شبیه همون اتفاقیه که موقع رانندگی میفته. بهش اضافه کرد: “وقتی داریم با ماشین میریم و این همه اتفاق داره توی دید محیطیمون میفته که باید بهشون توجه کنیم، باید تصمیم بگیریم کدوم مهمه و کدوم نه.”
این کارآزمایی که مؤسسه ملی سلامت آمریکا پولش رو داده، حدود ۳۰۰۰ نفر رو که ۶۵ سال به بالا بودن زیر نظر گرفت. شرکتکنندهها رو تقسیم کردن به گروههای تمرین سرعت، تمرین حافظه، تمرین استدلال و گروهی که هیچ تمرینی نکردن. اونایی که تمرین سرعت رو با جلسات یادآوری (بیشتر تا ۲۳ ساعت طی سه سال) انجام دادن، نتیجه گرفتن.
دکتر توماس ویسنیفسکی، مدیر نورولوژی شناختی در NYU Langone Health نیویورک، میگه این قویترین مدرکیه که تا حالا دیده که از استفاده از تمرین فکری پشتیبانی میکنه.
کارشناسا فکر میکنن تمرین سرعت جواب میده چون مهارتهای ضمنی رو میسازه؛ یعنی اون مدل مهارتایی که مغزت عمیقاً یاد میگیره و حفظ میکنه، مثل دوچرخه سواری. دکتر سانجولا سینگ، مربی نورولوژی در دانشکده پزشکی هاروارد، گفت: “وقتی مغز برای این مهارتا دوباره سیمکشی شد، تغییر موندگاره حتی بدون ادامه تمرین. یه بچه میتونه حدود ۱۰ ساعت دوچرخه سواری یاد بگیره و بعدش اون یادگیری تا آخر عمر میمونه.”
محققا میگن که تمرین سرعت مدام خودش رو با عملکرد آدم تنظیم میکنه. با این حال، کارشناسا تأکید میکنن که تمرین فکری درمان همهچیز نیست. دکتر ریچارد آیزاکسون، متخصص مغز و اعصاب پیشگیرانه، گفت: “هرکی مغز داره در معرض خطر آلزایمره و همه باید حواسشون به سلامت مغزشون باشه.”
